Grubbehoeve wint Bijlmer architectuurprijs 2009
De Gouden A.A.P.
Arcam bemoeit zich niet alleen met de Architectuurprijs voor Zuidoost, zie hieronder, maar organiseert bijna tegelijkertijd zijn eigen Gouden A.A.P-verkiezing, dit jaar voor de 3de maal, met uitreiking op 7 april a.s. Er zijn 26 genomineerden, die mogen strijden om het eremetaal voor de mooiste, de meest exemplarische voor de actuele situatie in Amsterdam en/of de meest uitdagende en vernieuwende. Geen verdere tekst en blijkbaar geen echte criteria. En hoe ziet bijvoorbeeld de actuele situatie eruit, en wat is vernieuwend, ten opzichte waarvan en op welk gebied. En is het het gebouw an sich dat het hem doet, of zou het ook kunnen gaan om bijvoorbeeld de beste huisvesting van jan modaal of jan met de pet? Geen uitsluitsel. We vrezen, dat Arcam-baas Maarten Kloos zijn eigen selectie heeft gemaakt op basis van hem welgevallige argumenten.
Het gaat in ieder geval om 26 woon- en kunstgebouwen, waarbij minstens 1 keer om renovatie: de Hermitage in Amsterdam. Gelukkig kennen we naast de Hermitage twee potentiële prijswinnaars, allebei ook deelnemer in de Architectuurprijs van Zuidoost: het Bijlmer Parktheater van Paul de Ruiter (een van de vijf genomineerden voor de jury-prijs) en Blok AB aan de Karspeldreef van Dick van Gameren (doet bij ons slechts mee voor de publieksprijs).
Het Parktheater is ongetwijfeld fraai vormgegeven, bijna even mooi als het object van Rene van Zuuk, waarin Arcam huist. Dus niet exemplarisch of vernieuwend. Blok AB is van grijs-groene steen met gekleurde perspex-platen op de balkons. Een rechthoekig blok, met achter een treurige rij eengezins buiten de zon, en voor een gevel met onderop winkelpanden. Er zijn zijkanten met grote gaten. Er is een groot, onzichtbaar binnenhof, en er zijn openlucht fietsenstallingen, met aan straatzijde een langwerpig gat in de muur, dichtgezet met tralies, zoals op nieuw Geinwijk van jaren her. Kortom, een blok zoals de Fenice-appartementen en Gerenstein Gallery, allemaal voorbeelden van het nieuwe bouwen, die de ouderwetse galerijflat de loef moeten afsteken.De galerijflat heeft evenwel de allure van non-discript; Fenice en Gerenstein Gallery zijn redelijk frivool en uitdagend in hun ego-trip; Blok AB oogt vooral armoedig met z'n fletse kleurtjes, geleende vormgeving, en zijn decoratieve perspex als porseleinen beeldjes in de vensterbank. Het is zeker geen gevel die de Karspeldreef zijn porum geeft, maar ja, er moest daar blijkbaar zonodig sociale woningbouw, want dat is het blok, geheel en al goedkope huur. Sociale woningbouw krijgt nooit de trots, de allure, zelfs niet dat van het gettokind met gouden tanden en een driedimensionale tatoeage van haar op de kop. Voor hem geen kist met goudbeslag, maar een nette, kartonnen doos met een strikje.
Architectuurprijs 2009
We hebben onlangs een voorlopig lijstje gemaakt met alle gebouwen en hun architecten in de Bijlmer vanaf 1968. Het begon ooit met een verkeersplan van Ton de Gier en een stedenbouwkundig ontwerp van Siegfried Nassuth. In die tijd sprak men geheel in de traditie van het nieuwe, rationele bouwen over plandeel A, B, C en D. De daarin gesitueerde flatgebouwen werden volgens de principes van Nassuth vormgegeven door een klein aantal architecten, die allen nauw met Volkshuisvesting verbonden waren. Zo was plan A - de rechte H-flats, een ontwerp van Kees Rijnboutt, die in dienst was bij VH. Andere architecten waren Groet, Kromhout, Geerts en Ottenhof, en later Van Stigt. Zij bouwden zo'n 13.000 appartementen met dank aan de systeembouw. In '75 waren ze klaar. Na hen tot 1992 werd niet veel meer gebouwd. Er kwamen nieuwe buurtjes en wijkjes, onder meer Hoptille van Rijnboutt ('82) en Venserpolder, stedenbouwkundig plan van Carl Weeber ('84).
De vernieuwing van de Bijlmer, gestart in 1992, luidde een explosie van nieuwbouw in. Alleen al tussen 1999 en 2009 werden 90 verschillende bouwwerken gerealiseerd en gerenoveerd. De architecten namen de Bijlmer over, want alles moest anders dan die vervloekte eenvormige bouw, waartoe het plan van Nassuth geleid had. De wereld was immers niet meer maakbaar, maar marktconform. De burger schreeuwde om een eigen gezicht van steen en beton, liefst met tuintje voor en achter. Persoonlijke expressie, daar ging het om
En daarom is de gesloopte en vernieuwde Bijlmer nu veel beter, vindt het Stadsdeel dan wel de PvdA, die als almacht voor het proces verantwoordelijk kan worden gesteld. En vanzelfsprekend moet dat naar buiten worden gebracht. Er werd een architectuurprijs uitgeschreven. Meer daarover vindt u bij Metro in de Bijlmer. De gebouwen die naar de prijs meedingen, zijn als maquette en foto te bezichtigen in het informatiecentrum van het Stadsdeel aan het Anton de Komplein. Foto's vindt u ook op de website van het stadsdeel. En natuurlijk kunt u ook de wijk zelf in, al ontbreekt helaas een handige wandelroute. De expo duurt tot 12 februari. Desgewenst kunnen wij van het Bijlmer Museum die route voor u organiseren.
Joanna Quispel pastelt transformatie Bijlmermeer
Het Centrum voor Beeldende Kunst in Zuidoost geeft jaarlijks een kunstenaar opdracht de veranderende Bijlmer vast te leggen. Het verhaal van sloop,. van nieuwbouw en wat blijft, ofwel het verhaal van een zich transformerende omgeving onder druk van marktwerking en gangbare ideeen over het ultieme stedelijk geluk.
Joanna Quispel trok er met een klapstoel, papier en pastelkrijtjes op uit om de demontage en montage vooral rond de Karspeldreef vast te leggen. De dreef die verlaagd is, waaraan een moskee huist, een nieuw winkelcentrum wordt gebouwd en het metrostation een drastische gedaantewisseling ondergaat.
Vanaf vrijdag 27 november a.s. wordt haar werk geëxposeerd in het Centrum voor Beeldende Kunst aan de Bijlmerdreef, nr. 119, schuin tegenover de kus van Henneman bij het gebouw dat ooit door de Bijenkorf als kantoor gehuurd werd. De expo wordt geopend door Els Verdonk, de stadsdeel-bestuurder die namens de PvdA de ruimtelijke ordening doet. Joanna zal anekdotes vertellen over haar wederwaardigheden op de klapstoel.
Opening is om 17.00. Er is drank en en er zijn hapjes, ook niet onbelangrijk.
