Geschiedenis

Bijlmer studentenstad

na Echtenstein en Heesterveld nu: Daalwijk

DaalwijkDaalwijk verbouwIn de vernieuwde Bijlmer waren studenten jarenlang niet echt welkom. Geen studentenwoningen, hoewel in de ene overgebleven poot van Echtenstein aan de Daalwijkdreef naast daklozenopvang enkele tientallen studentenwoningen werden gerealiseerd, net zoals ateliers voor beeldend-kunstenaars op de begane grond. Aan de overkant van Echtenstein, aan de Diemerkant van de Daalwijkdreef, verschenen ondertussen honderden studenten-containers. Die had "de Bijlmer dus kunnen pakken" riepen de Bijlmer Believers en ze zagen lijdzaam toe hoe Rochdale ook de complexen Develstein en Dennenrode sloopten, en het grootste deel van Daalwijk, allemaal gelegen aan de Daalwijkdreef, die ooit door stedebouwkundige Bhalotra was uitgeroepen tot bedrijvengebied. Bhalotra moest na de indiening van zijn plannen echter zijn mond houden. Het gebied is inmiddels een van de mooiste parken van de Bijlmer geworden, een wondermooi bbq- en speelgebied voor wie iets anders wil dan het Vondelpark. Zie foto. En dat allemaal dankzij de recessie en de slecht gevulde kas van Rochdale. Geen rijtjeshuizen voor het gezin dus, zoals Rochdale graag ziet, maar als het lukt een echte studentencampus, zoals nu het plan is, een lint van 500 zelfstandige studentenwoningen met voorzieningen, tussen Daalwijk en de Gooiseweg, waarvan aan de andere kant Echtenstein ligt. De twee overgebleven poten van Daalwijk blijven voor de helft sociale huurwoningen en worden daarnaast omgebouwd tot onzelfstandige studentenwoningen, 230 stuks in totaal, ofwel het begin van de campus. Onzelfstandig betekent dat de studenten een kamer krijgen in een 2-, 3- of 4-kamerwoning met een gemeenschappelijke kamer, keuken en wc/douche.

park DaalwijkOp de getoonde  foto's van zomer 2011is de verbouwing nog gaande, maar studenten kunnen er vanaf 1 juli jl. al in. Bizar zijn nog de in de glazen galerijpuien gemaakte gaten, die refereren aan de oude schietgaten in de betonnen puien van de flat, en die voor kwamen in alle gebouwen van de D, E, F en G buurten, allemaal exact hetzelfde, omdat men indertijd bij de bouw zo snel mogelijk de woningnood van Amsterdam wilde oplossen. 

Studenten die in Daalwijk willen, moeten zich opgeven bij Studentenwoningweb. De kunst-studenten onder hen kunnen overigens wellicht ook terecht in Heesterveld, ooit ontworpen door Pi de Bruijn, en dat begin jaren '80 het toenmalige antwoord was op de Bijlmer hoogbouw. Heesterveld is een in zichzelf gekeerd complex van middenhoog, ten westen van Hakfort/Huigenbos, en zou door de huidige eigenaar, Ymere, gesloopt worden. Maar u raadt het al: geen geld. En dus wordt Ymere voorlopig huisvesting en broedplaats voor studenten van de Rietveld AcDaalwijk verbouwingademie, kunstenaars en andere beoefenaren der kunst-beroepen.  

 daalwijk galerijplaat

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
    Op dit moment voeren wij actie voor het behoud van Kleiburg. Meer nieuws onder de knop BEHOUDT KLEIBURG
    en de facebook-site Wonen in een Museum. Ook nieuw, vanaf 4 augustus 2011: Daalwijk, onder menu Actueel
    Meer nieuws over het Museum vindt u onder menu Bijlmer Museum, en om er in te komen, bekijk dit filmpje. Deze mag ook.

Bijlmerdreef rond 1975

onderkant bijlmerdreef

actie voor autovrij maaiveld

fd buurt

platform groeneveen

OH, BIJLMERMEER

VERGUISD & GEKWETST, 

IK VOND ER SLECHTS GELUK EN JOU

Foto's uit de oude Bijlmer: gestructureerd door brede verkeersdreven, die woongebieden van 800 x 800 meter om-zoomden, waarin de gebouwen in een parkachtige omgeving waren geplaatst. Aan de dreven de garages, die middels een loopbrug met de binnenstraat van de gebouwen waren verbonden.

Op de 1ste foto ziet u de Bijlmerdreef, met links garage Grunder/Grubbehoeve en de flats Groeneveen plus Gooioord, rechts ziet u Gouden Leeuw, Gliphoeve, Gerenstein en Geinwijk. Over de dreef loopt de metrobaan Ganzenhoef-Kraaiennest. Onder dreven, verkeersplatforms en garages werden de bedrijven, winkels en andere voorzieningen in subcentra geplaatst. Veel gebieden bleven evenwel onbebouwd en dat leverde betonwoestijnen op (foto 2). En natuurlijk probeerden automobilisten altijd weer met de auto door het park te rijden, zodat de boodschappen naar de lift konden worden gebracht. In de EG-buurt voerde opbouwwerker Toon Borst daartegen actie (foto 3). Tot slot een foto van de FD-buurt en van het kunstwerk op het verkeersplatform bij Groeneveen, dat bij de sloop van dat platform spoorloos verdween.

 

sloop ED buurt

Ook Jan des Bouvries verdwijnt in de betonmolen

eeftink

De Bijlmersloop vordert gestaag, maar langzaam aan, want de poen is op. Nieuwbouwplannen liggen stil. Aan de Daalwijkdreef liggen de D- en E-flats. De dreef werd ooit door stedebouwkundige Ashok Bhalotra uitgeroepen tot de kade van de Bijlmer. Hij bedoelde dat natuurlijk in overdrachtelijke zin. Bij Bhalotra staat immers de metafoor voorop. Er moest dus bedrijvigheid komen zoals in de (oude) haven. Bhalotra werd echter naar huis gestuurd, hoewel eerst zo warm omarmd door stadsdeelvoorzitter Ronald Janssen en de NA-directeur Rene Grotendorst. Hij zou de nieuwe Bijlmer aan elkaar knopen, maar er kwam geen straat der 1000 culturen (een soort slingerpad, dat west met oost moest verbinden en ruimte zou geven aan bedrijfjes en ambachten), geen plein der continenten, geen meanderende waters, geen gated community in een onder water gezet Bijlmerpark en dus geen kade. De kade wordt afgebroken, zelfs de poten van de eerste flats, die men liet staan na sloop van de rest van de gebouwen en die bedacht waren als huisvesting voor jongeren, studenten, hotels etc. Rochdale, de eigenaar, ziet er geen markt voor. En zo blijven alleen Echtenstein over, huisvesting voor daklozen en kunstenaars, en de twee poten van Daalwijk: studentenwoningen, sociale huur, en in de plint bedrijfjes + kinderopvang. Eeftink, Egeldonk, Dennenrode en Develstein verdwijnen in het geheel. Ze worden door een grote machine weggekrabd, appartement voor appartement, strang voor strang. Ook de garages zullen verdwijnen, waar zich ooit vele bedrijven vestigden, zoals de bar van de marron-organisatie Sipaliwin, hoewel ze natuurlijk uitstekend dienst zouden kunnen doen als de 'groentenschuren' van de Bijlmer. Met voldoende ledlampen kan je de hele Bijlmer en meer elke dag van groenten kan voorzien, zoals experimenten uitwijzen. En zonder led heb je prachtige, donkere ruimten voor champignons en witlof, een oud idee van Paul Bos.

Het wordt allemaal vervangen door de nieuwe ideologie van straatjes, autootje voor de deur, en eigen tuintjes, afgeschermd met hoge, houten muren. En zo verdwijnt ook het ontwerp van Jan des Bouvrie, die in de jaren '80 de eervolle opdracht kreeg om de E-flats op te leuken met sfeervolle in- en uitgangen. Zie de foto met de glazen baksteen. Op de foto's ook nog het huidige Daalwijk, zie hoe fantastisch het er eigenlijk bijstaat; een onderdeel van Daalwijk met de oude ingang via een heuveltje, nu vervangen door een ijzeren trap, voor de huidige bewoners. In de eerste poot zullen ze vervangen worden door studenten. Die poot krijgt ook een geheel nieuw aanzien. De betonnen panelen met schietgaten, die nu de balkons en galerijen vormen, worden vervangen door glas. Dat is vriendelijker zegt men. 

daalwijk

daalwijkeeftink des bouvrie

 

Schaap met vijf poten

Een van de populairste tv-programma's in de jaren '60 was de volks-soap ' Het schaap met de vijf poten'.

In de serie werden veel liedjes gezonden. En een daarvan ging over de Bijlmer.

Luister en kijk: Bijlmerlied

 

De mislukte Bijlmerdreef

overgenomen van de weblog 'MetroindeBijlmer', januari 2010

In alle verkiezings-programma's komt de vernieuwing van de Bijlmerdreef nauwelijks aan de orde. Die is blijkbaar geslaagd. En ook in het politieke debat van de afgelopen jaren werd, zover wij weten, nooit gevraagd om een grondige evaluatie van wat die vernieuwingsplannen ons precies gebracht heeft, behalve een architectuurprijs en vogelaar-wijken.
Maar als je door de West Kruiskade van Rotterdam loopt, of door de Utrechtsestraat in Amsterdam, of de Haarlemmerstraat/dijk, of het Van der Helstplein en omgeving, dan weet je dat met ontwikkeling van de Bijlmerdreef een grote kans gemist is.

 De dreef is nu niet veel meer dan een krakkemikkige verbinding tussen twee winkelcentra met een zeer beperkt assortiment. Je mist er bijna alles wat genoemde routes zo leuk maakt: de vele, diverse restaurants en groenten-winkels, de boetiekwinkels, de galeries, de speciaal-zaken, de fiets- en skeelerwinkel met schaatsen enz. De Bijlmerdreef is de wereld van nassi, bami, surinaamse broodjes, overdekte hangplekken, kappers, haarstukken, goedkope schoenen, spijkerbroeken en nog meer armoedecultuur. Daar is op zich niks mee, maar als je van de Bijlmer een 'grootstedelijk gebied' wil maken, de immer beleden droom van de vernieuwers, dan mag je meer verwachten.
Hier wreekt zich het uitgangspunt van de vernieuwing: we bedenken per gebiedje een leuk plannetje en vragen eerst de markt wat die ervan vindt. Later proberen we de boel weer aan elkaar te knopen.

Er werd dus niet gewerkt aan een concept voor de Bijlmerdreef, zoals in de jaren '80 toen Koolhaas en DRO, in afgezwakte vorm, voorstelden de dreef om te bouwen tot zoiets als Bijlmer Arena nu is, maar dan nog stedelijker, met: drive-in autobedrijven, autowas-bedrijven, Villa Bijlmerdreef, andere megastores,  Pathe Gooiseweg, kantoreDe oude Bijlmerdreefn, restaurants, en cafeetjes.
Dit plan behoefde een halfhoge weg, zodat je met de auto zo naar binnen kon.
De vernieuwing had er niks mee. De Bijlmer moest gezellig worden, dus dreef omlaag,  de Bijlmer verdiende een menselijke maat, dus fijne woonbuurtjes aan de dreef. Een Gulden Kruis, een nieuw Geinwijk, een nieuw Gerenstein, Vogeltjeswei en waar de dreef hoog moest blijven: blokken appartementen, twee woontorens en kantoren zoals dat van het Stadsdeel. En als het kon, stopte je ergens een winkel in, een kantoor of een dansstudio. 

Maar het is dus niks die Bijlmerdreef. In het oosten begin je rechts met een blokje woningen van nieuw Grunder, dan een sloot, dan een enorm gebouw, dat zich niet aan de Bijlmerdreef opent, en links heb je wat groene taluds zonder deugdelijk voetpad. En verder ga je, via rotondes, die de dreef hinderlijk doorbreken, langs een winkelrijtje zonder uitstraling, langs degelijke gevels, en nooit is er een doorgaande fiets- en wandelroute, helemaal geen fietsroute zelfs. Lopend moet je bijvoorbeeld bij Ganzenhoef omhoog, weer omlaag, en bij de Gooiseweg zit je vast, net zoals aan de overkant. Daar moet je via Vogeltjeswei ofwel om, of via een brug zonder voetpad verder naar het trottoir naast het Stadsdeelkantoor, dat zich aan die kant volledig van het straatgebeuren heeft afgeschermd.

De Bijlmerdreef had zonder route en ruimte doorbrekende rotondes gemoeten en vanaf de Gooiseweg geen afslagen naar de dreef. Misschien had men die weg wel moeten omleggen, zoals Bhalotra ooit voorstelde en meteen werd uitgelachen. Desondanks: weg met dat viaduct.
Men had moeten investeren in een prachtige, doorgaande winkelpromenade. En het Stadsdeel had  een ontwikkelingsmaatschappij moeten oprichten, zoals Amsterdam ooit deed voor de Haarlemmerstraat, de Zeedijk en laatstelijk voor de Wallen, die zorgde voor goedkope panden, zodat er ruimte kwam voor velerlei speciaalzaken en horeca-gelegenheden. Een kleine, leuke handel begint tenslotte met een lage huur, zoals geheel Amsterdam bewijst. Hoge winkelhuren zoals op de Poort genereren alleen Kalverstraat-winkels.

En zo'n dreef had er ook voor gezorgd, dat het Anton de Komplein niet een armoedig sluitstuk is van de Poort, maar een volwaardige entree vanuit de Bijlmer, zoals overigens ooit de bedoeling was. En heel misschien had men de oude Bijlmer gewoon zijn gang moeten laten gaan, met waar nodig stevige controle en kleine ingrepen, want zonder groei van binnenuit, en zonder goedkope panden, die ontstaan als iets geen functie meer heeft, blijf je overgeleverd aan plannen, die elke ontwikkeling afbreken. Ze beginnen simpelweg met iets nieuws, waar de nieuwe ideologie en de markt in gelooft.

 
Meer artikelen...